اندازه دستگاه خورشیدی ما بسیار بزرگ است. فضای خالی بسیاری بین اخترگردان ها (سیارات) قرار دارد. وییجر1 (مسافر 1) دورترین شی ساخته ی دست انسان, بیش از 25 سال است که در فضاست و هنوز هم از دامنه ی تاثیر خورشید ما فرار نکرده است. فاصله آن تا خورشید در 29 تیرماه 1383 حدود 13,800,000,000 کیلومتر بود – بیش از دو برابر فاصله پلوتو یخ زده با خورشید.
نیاز به گفتن نیست که نمایش دستگاه خورشیدی ما به خوبی روی کاغذ گنجانده نخواهد شد.
دانشمندان به این نتیجه رسیدند که نوشتن ارقام و اعداد غول پیکر مربوط به دستگاه خورشیدی کار آسانی نیست, بنابراین آنان واحد نجومی (AU) را ساختند. یک AU -150,000,000 کیلومتر- میانگین فاصله میان خورشید و زمین را نشان می دهد. یک هواپیمای مسافربری 20 سال طول می کشد تا این فاصله را پرواز کند. (آنها تقریبا 644 کیلومتر در ساعت مسافرت می کنند.)
در اینجا, برای نشان دادن این فاصله های زیاد, بر روی زمین, ما دستگاه خورشیدی را به اندازه ی یک میدان فوتبال کوچک کرده ایم.
در مقیاس یک میدان فوتبال, خورشید تقریبا به اندازه نصف یک سکه 25 تومانی, یعنی 12میلی متر است.

قطر این سکه 24.52 میلی متر است.
سیارات درونی –تیر, ناهید, زمین و بهرام- در ابعاد یک میدان فوتبال, به اندازه ی یک دانه ی شن هستند. آنها به کوچکی یک کک خواهند شد که چیزی در حدود 3 میلی متر درازا دارد.
اخترگردان تیر از همه به خط دروازه نزدیکتراست, فقط حدود 73 سانتی متر. در حقیقت میانگین فاصله تیر تا خورشید حدودا 58,000,000 کیلومتر یا 0.4 واحد نجومی است. در این ابعاد, قطر 0.6 میلی متری تیر, به زور به بزرگی سر سوزن می شود.
ناهید بعدی است. فاصله اش از خط دروازه 1.55 متر است. میانگین فاصله ناهید از خورشید حدود 108,000,000 کیلومتر یا 0.7 واحد نجومی است. اندازه ی آن در این مقیاس 0.15 میلی متر است.
زمین در فاصله ی 1.83 متری قرار می گیرد. اندازه اش کمی از ناهید بزرگتر و در حدود 0.16 میلی متر است.
این موقعیت قرارگیری در دستگاه خورشیدی , مزایای زیادی را به زمین می دهد. ما دقیقا در فاصله ای نسبت به خورشید هستیم که برای شکوفایی زندگی نیاز است. ناهید بسیار داغ است و بهرام بسیار سرد. گاهی دانشمندان, ناحیه ای را که ما در فضا قرار گرفته ایم را "منطقه زر گیسو- Goldilocks Zone " می خوانند. دلیلش این است که دقیقا در جایی که مناسب برای زندگیست پدید آمده ایم.
چنانچه پیش از این نیز اشاره شد, میانگین فاصله زمین تا خورشید حدود 150,000,000 کیلومتر است. یعنی 1 واحد نجومی.
بهرام در فاصله 2.74 متری از خط دروازه ی میدان فوتبال خیالی ما قرار دارد. اخترگردان قرمز ما به طور میانگین, در حدود 228,000,000 کیلومتر یا 1.5 واحد نجومی از خورشید فاصله دارد. در این مقیاس, اندازه بهرام تقریبا 0.08 میلی متر است.
خرد اخترگردان ها (سیارک ها) در همه جای دستگاه خورشیدی ما سرگردانند. اما بیشترشان در کمربند سیارک ها, میان زاوش و بهرام قرار دارند. در میدان فوتبال ما, شما آنها را مانند مدافعینی که مراقب منطقه 6 قدم زمین هستند می بینید. در فاصله ی بین 3.66 تا 7.3 متری از خط دروازه. در اندازه های واقعی, میانگین فاصله ی آنها از خورشید تقریبا بین 300,000,000 تا 600,000,000 کیلومتر و یا 2 تا 4 واحد نجومی است.
اگر شما می توانستید تمامی هزاران سیارک شناخته شده ی دستگاه خورشیدیمان را جمع کرده و با آن یک گلوله بسازید, جرم کل آن حتی 10% ماه هم نمی شد.
زاوش در فاصله ی تقریبا 9.6 متری از خط دروازه (نزدیک نقطه پنالتی در 11 متری دروازه) قرار می گیرد. زاوش به طور میانگین 778,000,000 کیلومتر از خورشید فاصله دارد که برابر 5.2 واحد نجومی است. در مقیاس میدان فوتبال, قطر بزرگترین اخترگردان دستگاه خورشیدی ما, در حدود 1.75 میلی متر خواهد بود.
کیوان در فاصله 17.37 متری دروازه, داخل قوس 18 قدم زمین فوتبال خواهد بود. ارباب حلقه ها تقریبا در 1,427,000,000 کیلومتری یا 9.5 واحد نجومی از خورشید قرار دارد. اندازه ی کیوان در این مقیاس: 1.47 میلی متر.
اورانوس در جایی قرار گرفته که مربی کیهانی ما او را تشویق به شوت زنی می کند. غول گازی, تقریبا 34.75 متر از دروازه فاصله دارد. در اندازه واقعی, میانگین فاصله اش از خورشید 2,871,000,000 کیلومتر یا 19 واحد نجومی است. درست به اندازه یک شوت (البته هنگامی که یک فضاپیما اورانوس را ملاقات کرد, این یک شوت, کمی شگفت انگیز به نظر می رسید!). در این ابعاد 0.62 میلی متر اندازه ی اورانوس است یعنی تقریبا به اندازه نقطه ن در"ایران" بر روی سکه 25 تومانی!
نپتون در جایی قرار گرفته که اشیا شروع به فرار از مسیر می کنند. 58.86 متری دروازه ی خورشیدی ما که تقریبا وسط زمین فوتبال است. میانگین فاصله ی نپتون از خورشید حقیقی 4,498,000,000 کیلومتر یا 30 واحد نجومی است. نپتون کمی کوچکتر از اورانوس و در این مقیاس 0.6 میلی متر است.
پلوتو ی کوچک به دروازه ی تیم مقابل بسیار نزدیکتر است. حدود 72.24 متر از خط دروازه و یا 5,906,000,000 کیلومتر میانگین فاصله با خورشید در ابعاد واقعی که برابر 39.5 واحد نجومی است.
در چنین ابعادی, دوست کوچک ما, وییجر1, کاملا بازی را ترک کرده و در پارکینگ استادیوم قرار دارد. این فضاپیما حدودا 3.5 واحد نجومی در سال از خورشید دور شده است. این مسافت برابر 525,000,000 کیلومتر در سال و یا 1,440,000 کیلومتر در هر روز است.
درباره اش بیاندیشید.
منابع :
http://www.nasa.gov/audience/foreducators/5-8/features/F_Solar_System_Scale.html |